‘Dankzij taallessen kan ik nu het beste uit mijzelf halen’

Een nette brief schrijven? Iemand via een appje of mail een vraag stellen? Theo Koster kreeg het uiteindelijk wel voor elkaar, maar het kostte de nodige moeite. Vaak zinnen zonder punt of komma en redelijk wat dt-fouten. Net als veel andere Nederlanders heeft Theo moeite met schrijven. Of eigenlijk: had. Want met hulp van zijn werkgever en het Taalpunt in Zwolle werkte hij met succes aan zijn basisvaardigheden.

We spreken Theo en zijn collega Linda ter Maat (sociaal projectleider) in een prachtige vergaderruimte op het hoofdkantoor van Lenferink Vastgoedonderhoud in Zwolle. Daar begon Theo een aantal jaren geleden als timmerman. Inmiddels is hij vastgoedinspecteur en uitvoerder.

Theo vertelt: ‘Ik heb ADHD en als kind is daar onvoldoende aandacht voor geweest. Leren vond ik vervelend, omdat ik de concentratie niet kon opbrengen. Bij de citotoets op de basisschool kreeg ik havoadvies, maar leerkrachten zeiden dat ik beter met mijn handen kon werken. Dus dat ben ik gaan doen.’

Op de middelbare school gingen praktijkopdrachten uitstekend, maar had hij moeite met vakken als Nederlands en Engels. ‘Na 2,5 jaar zei een leraar: Ik ga je van school af sturen, want je doet niets. Via de schoolpsycholoog belandde ik bij GGZ en daar kwam de diagnose ADHD. Toen vielen er een aantal puzzelstukjes op hun plek. Ik kreeg medicatie en een jaar later had ik alsnog mijn opleiding klaar.’

Verder ontwikkelen
Als getalenteerde timmerman kon hij makkelijk aan de slag in de interieurbouw, maar na enige tijd bleek zijn heup versleten. Gelukkig kon hij daar projectleider worden en vervolgens kwam hij bij Lenferink in Zwolle terecht. ‘Het lukte me alleen niet om verder te ontwikkelen, omdat ik de papieren niet had en sommige vaardigheden miste. Dat had veel te maken met het gebrek aan basisvaardigheden.’

Ook zijn vrouw verbaasde zich soms over de taalfouten in zijn appjes. Theo ging dat onderwerp liever uit de weg, maar voelde wel dat hij op die manier niet verder kwam. Door zijn ADHD zat hij ook minder goed in zijn vel. ‘Ik kreeg bij Lenferink woorden met mijn leidinggevende en ben toen halsoverkop vertrokken. Mijn vrouw trok daar de grens. Ze zei: Hey vriend, maar wat wil je dan met je leven? Ja, ik kwam mijzelf behoorlijk tegen.’

Theo wilde het liefste bij Lenferink blijven. Hij miste het werk en de collega’s en wilde graag binnen Lenferink doorgroeien. Hij heeft zijn ambitie aangekaart in het jaarlijkse POD-gesprek, de persoonlijke ontwikkelingsdialoog, bij de nieuwe bedrijfsleider Onno Blank. Onno geloofde in Theo, gaf hem de kans en bood ‘m de ruimte om zijn basisvaardigheden te verbeteren. Theo: ‘Ik kreeg de instrumenten om verder te ontwikkelen. Via Onno ben ik naar het Taalpunt gegaan voor taallessen en dat heb ik snel opgepakt. Nee, ik voelde geen schaamte. Ook dankzij support van mijn vrouw wist ik: deze kans moet ik met beide handen aangrijpen.’

Volop hulplijnen
Die lessen liggen inmiddels twee jaar achter hem. Het schrijven gaat stukken beter. ‘En als ik twijfel over iets, dan heb ik hulplijnen. Mijn taalcoach mag ik altijd bellen, mijn vrouw natuurlijk ook en binnen het bedrijf staat Linda voor mij klaar. Ik ben super blij dat ze bij Lenferink hebben gezien dat ik het tóch in mij heb. Ja, ondanks mijn pogingen om die kwetsbare kant wat te verbloemen.’

Theo is nu 35 en voelt dat hij kan groeien. ‘Ook naar mijn kinderen toe wil ik dat laten zien. Als je écht wilt, dan is er altijd een weg.’ Linda knikt instemmend. ‘Bij Lenferink zijn we meer dan bereid om mensen in hun kracht te zetten en door te laten groeien. Maar je moet er wel voor open staan. Geef het aan, bij een gesprek. Ik wil meer. Dan wordt dat opgepakt. Natuurlijk, we proberen ook zelf signalen op te vangen. Maar het is belangrijk dat collega’s zichzelf laten zien. Dan komt het van twee kanten.’

Inmiddels is er nog een collega die om taallessen en ondersteuning heeft gevraagd, vertelt Linda: ‘We zijn als bedrijf aangesloten bij het Zwolse PACT om te werken aan basisvaardigheden en daarmee ook laaggeletterdheid terug te dringen. Sinds die tijd letten we scherp op signalen en ondernemen we actie. Natuurlijk zijn er ook mensen die helemaal niet kunnen lezen en schrijven. Maar meestal gaat het om collega’s die dat wél kunnen, maar onvoldoende om hun dromen waar te maken, zoals Theo.’

Protocollen vereenvoudigd
Als werkgever wil Lenferink iedereen helpen die hulp wil, ongeacht het basisniveau, vertelt Linda. ‘Maar we hebben ook verschillende protocollen vereenvoudigd, denken veel beter na over onze werkinstructies en werken aan heldere, kortere uitleg bij contracten voor zzp’ers. Ook in brieven aan bewoners, waar we onderhoud doen, gebruiken we steeds vaker flyers met korte zinnen en pictogrammen. Goed, het kan altijd beter, maar die bewustwording is er zeer zeker.’

Het verhaal van Theo heeft leidinggevenden binnen het bedrijf extra alert gemaakt, vertelt Linda. Een echte eyeopener dus. ‘We hebben een paar jaar geleden de POD-gesprekken ingevoerd voor alle mensen die bij ons werken. Het geeft de mogelijkheid om gevoelige onderwerpen als deze binnen een veilige setting te bespreken. Ja, je moet even een drempel over om bijvoorbeeld hulp te vragen bij lezen of schrijven, of werken met een computer. Maar ik wil iedereen stimuleren om dat juist wél te doen; want die hulp is er!’

Meer weten over laaggeletterdheid? Lees het hier: Laaggeletterdheid - deltaWonen 

Tekst en fotografie door Marco van den Berg